یکی از رفتارهایی که در دوران مدرسه در دانش‌آموزان گزارش می‌شود، «دعوا» در مدرسه است. زمانی که بین دانش‌آموزان دعوا راه می‌افتد ممکن است نوع خشم و پرخاش آنها علاوه بر داد زدن، تبدیل به برخورد فیزیکی و کتک کاری نیز بشود. این نوع رفتارها اولیای مدرسه و والدین را نیز درگیر خود می‌سازد و اولیای مدرسه ناگزیر می‌شوند والدین دانش‌آموز را در جریان قرار دهند تا مشکل برطرف شود.

همه دانش‌آموزان زمانی که ناکامی را تجربه می‌کنند ناراحت می‌شوند، ولی برخی از افراد دچار خشم شدید می‌شوند و نمی‌توانند جلوی خود را بگیرند و در نتیجه پرخاش می‌کنند. بنابراین می‌توان گفت که پرخاشگری و رفتارهای تهاجمی نوعی از اعمال خشونت بار علیه دیگران است که می‌تواند باعث آسیب یا صدمه به دیگران شود. پرخاشگری هم به شکل کلامی و هم غیرکلامی صورت می‌گیرد و برخی از دانش‌آموزان پرخاشگری خود را به صورت پنهان ابراز می‌کنند. پرخاشگری جسمانی مانند: زدن، هل دادن، لگد‌زدن، پرتاب اشیا و تهدید به انجام این اعمال همراه با حملات عمدی بیزار‌کننده و آزاردهنده بوده و پرخاش کلامی در مدرسه مانند توهین، تحقیر، تمسخر و لقب دادن است.

در حالت پرخاش پنهان، دانش‌آموز به صورت غیرآشکار به فرد مورد نظر آسیب می‌زند. مثلا لوازم او را دور می‌اندازد، کتابش را یواشکی پاره می‌کند، آشغال در کیف فرد می‌گذارد، اگر فرد مورد نظر خطایی انجام داده او را لو می‌دهد و به این شکل خشم خود را ابراز می‌کند. در پسران بیشتر پرخاشگری جسمانی و در دختران پرخاشگری پنهان به چشم می‌خورد.

رفتارهای خشونت بار دانش‌آموز پرخاشگر باعث می‌شود تا جو و فضای کلاس و مدرسه ناآرام شود و در تدریس معلم اختلال ایجاد شود و حتی در روابط بین دانش‌آموزان و روابط معلم‌ها با دانش‌آموزان نیز مشکل ایجاد شود.

دانش‌آموزانی که کتک‌کاری می‌کنند غالبا ترس از دعوا و جنجال ندارند؛ دعوا کردن و کتک کاری را راهی برای گرفتن حق خود می‌دانند؛ رفتارهای خشونت‌بار را تقلید می‌کنند؛ از این‌که بقیه همکلاسی‌ها از او حساب ببرند لذت می‌برند؛ خشونت را نشان‌دهنده قدرت می‌دانند. برای حل کردن مشکل دعوا و کتک کاری لازم است تا دانش‌آموز پرخاشگر مورد ارزیابی قرار گیرد و چنانچه از اختلالات اضطرابی و اختلال افسردگی و پرخاشگری بیمارگونه رنج می‌برد علاوه بر دارو درمانی، روان‌درمانی و رفتار درمانی نیز در مورد او صورت گیرد. همچنین لازم است والدین و اولیای مدرسه روش‌های خاصی را برای ایجاد تغییر در روند رفتاری دانش‌آموز به کار گیرند تا نوع وشیوه ابراز خشم او کنترل شود.

دکتر مهرنوش دارینی

روان‌شناس و مشاور