خواب،‌ فرآیند مهمی است که روی زندگی روزانه اثرگذار است و اختلالات خواب روی تفکر، قدرت تمرکز، توانایی فرد و حتی روی کار روزانه او تاثیر دارد. یکی از مسائلی که نوجوانان را درگیر می‌سازد، نابهنجاری در خوابیدن است و هر نوع اختلال در خواب طبیعی، می‏تواند با تاثیر جدی روی رشد و عملکرد ذهنی و رفتاری فرد همراه باشد.

خواب مورد نیاز در سنین مختلف متفاوت است. در سنین ۳ تا ۵ سالگی، حدود ۱۱ تا ۱۲ ساعت وکودکان دبستانی ۶ تا ۱۲ ساله هم به حدود ۱۰ تا ۱۱ ساعت خواب در طول شبانه‌روز نیاز دارند و در نوجوانی ۱۲تا ۱۸سال حداکثر خواب مورد نیاز، ۷ تا ۹ ساعت است و معمولا در نوجوانی، یکی از شکایات مهم والدین، کم‌خوابی یا بدخوابی فرزندشان است.

باید اشاره کرد، نوجوانی با بلوغ نیز همراه است و در دوران بلوغ، پروسه‌های خواب و بیداری هر دو با هم ظاهر می‌شود و نوجوانان به‌طور طبیعی تمایل به بیدار ماندن دارند و ترجیح می‌دهند، دیرتر بخوابند و این درحالی است که قوانین خانه و اجتماع با این روند تطابق ندارد و مشکلات والدین با نوجوان شروع می‌شود.

یکی از شایع‌ترین علل اختلالات خواب در نوجوانان، سندرم تاخیر در خواب است. نوجوانانی که سندرم تاخیری خواب دارند، شب‏ها دیروقت به خواب می‏روند و در ساعت‏های ابتدایی شب سرحال هستند و هیچ نیازی به خواب نمی‏بینند و اگر ساعت خواب آنها را برای ۲ هفته ثبت کنیم، متوجه می‌شویم از دو صبح به بعد، خوابشان شروع می‏شود. برخی نیز چهار صبح به رختخواب می‌روند و تا ظهر می‏خوابند. به‏طور کلی، مدت زمان کل خواب در این افراد، متناسب با سن است. البته زمان شروع خواب بسیار متفاوت خواهد بود. این بیماران مشکلی در حفظ ممتد خواب بعد از شروع آن ندارند.

این اختلال در دوران تابستان و تعطیلی مدارس شدت می‌یابد، زیرا در دوران تعطیلی که نیازی نیست نوجوان به مدرسه برود، شب‌ها به انجام فعالیت‌های مختلف از جمله بازی‌های کامپیوتری، حضور در فضای مجازی، خواندن رمان و گوش دادن به موسیقی می‌پردازد و عملا مدت زمان کوتاه‌تری نسبت به نیاز واقعی خود می‌خوابد . همچنین در دوران مدرسه عوامل محیطی، سبک زندگی، نیازهای اجتماعی(کار خارج از منزل در ساعت بعد از مدرسه)، فشار درسی و مطالعه تا دیروقت در میزان خواب نوجوان اثر می‏گذارد.

نوجوانی که کم‌خوابی دارد با علائمی مانند بدخلقی، کاهش تمرکز،کاهش کنترل رفتار و افت تحصیلی روبه‌رو می‌شود و غالبا با والدین خود درخصوص ساعت خوابیدن مشکل دارد و نمی‌تواند قوانین مربوط به ساعت خوابیدن را بپذیرد.

برای حل کردن این مشکل لازم است، ابتدا مشخص شود علت بی‌خوابی چیست و چنانچه به دلایل فیزیولوژیک باشد، از نوردرمانی (نشستن مقابل یک منبع نور برای مدّت خاصی در هر روز)،کرونوتراپی و دارودرمانی مانند ملاتونین استفاده می‌شود و چنانچه سبک زندگی نیاز به اصلاح داشته باشد، لازم است یک هفته قبل از آغاز مدرسه ساعت خواب اصلاح شود و فعالیت‌های نوجوان هنگام شب کاهش یابد تا بدن با ساعت خواب طبیعی سازگار شود.