آنچه باعث می‌شود افراد سختگیری رفتار کنند، باورها و نگرش‌های غلط آنهاست که لازم است با آنها آشنا باشند تا رفتار‌های معقول‌تری از خودشان بروز دهند. عدم انعطاف و سختگیری باعث می‌شود سلامت روان فرد به خطر بیفتد و درنهایت دچار اضطراب و استرس و نهایتا خشم و پرخاش شود و چنانچه درمان صورت نگیرد ممکن است فرد دچار فرسودگی و افسردگی شود.

برخی از رفتارهای فردی که سختگیری رفتار و انعطاف‌ناپذیر است، عبارتند از:

‌ اصرار شدید به این‌که خود فرد باید همه کارهایش را به تنهایی انجام دهد و کارها بدرستی انجام شود.

‌ اعتقاد به این‌که همه افراد جامعه باید کارها و رفتارهای فرد را تایید کنند.

باور به این‌که برای این‌که احساس شایستگی و ارزشمندی کند لازم است در تمام زمینه‌ها، توانمند و بالیاقت باشد و در تمام زمینه‌ها، موفقیت خاصی کسب کند.

اعتقادات و باورها و ارزش‌های دیگران باید مشابه باورها و ارزش‌های او باشد و دیگران بتوانند مانند او فکر کنند و برای انجام کارهایش با کسی مشورت نمی‌کند.

اگر نتواند کاری را بدرستی و به صورت تمام و کمال انجام دهد احساس بی‌لیاقتی و بی‌عرضه بودن می‌کند.

دائم دیگران را سرزنش می‌کند و انتظارات غیرمنطقی از دیگران دارد.

برای مشکلات زندگی راه‌حل‌های متفاوت سراغ ندارد و فقط به یک راه حل خاص فکر می‌کند و اصرار دارد از آن راه‌حل برای حل مشکل استفاده کند.

برای مشورت کردن، جایگاه خاصی قائل نیست و تصور می‌کند اگر مشورت کند به این معناست که او توانایی و دانش لازم را برای اداره امور خود ندارد.

در مقابل ناکامی کم‌تحمل است و در بیشتر موارد وقتی با ناکامی روبه‌رو می‌شود خودش را سرزنش می‌کند.

نگرش‌های سختگیرانه باعث می‌شود فرد میزان انعطاف‌پذیری‌اش کاهش یابد، بنابراین ابتدا لازم است تا فرد مشخص کند تا چه اندازه در رفتارهای بین فردی خود بدون انعطاف رفتار می‌کند و همچنین تعیین کند آیا سختگیری‌های رفتاری او باعث شده تا دچار استرس روزانه شود یا خیر.

همچنین می‌توان از الگوهای سهل‌گیرانه در زندگی استفاده و مشخص کرد ذهن فرد تا چه میزان فاجعه‌ساز است و پس از ارزیابی رفتار می‌توان به فرد کمک کرد تا با استفاده از درمان‌های نگرشی، اقدام به تغییر افکار کند .

دکتر مهرنوش دارینی

روان‌شناس و مشاور